AFFA-nın hazırkı inzibati binasının olduğu ərazidə əvvəllər "Luna Park" adlı məkan fəaliyyət göstərirdi. Əyləncəli idi, hamı ailəvi istirahətə gələrdi.
Həmin park artıq yoxdur, amma karuselləri yerindədir. Karusellərdə isə uşaqlar yox, məşqçilər əyləşib-əylənirlər. Heç vaxt oranı tərk etmirlər, uzağı, bir oturacaqdan digərinə keçirlər.
Bəs AFFA-nın pəncərəsindən, baş katib Cahangir Fərəcullayevin və Məşqçilər Komitəsinin baxış prizmasından bu karusel necə görünür, ümumiyyətlə, görünürmü?
İşdən çıxır, amma işsiz qalmır
Azərbaycan Premyer Liqasında klubların yarıdan çoxu əcnəbi baş məşqçilərlə işləyir. Qalan klublarda isə illərdir dəyişməyən bir mənzərə var: eyni adlar, eyni çevrə və qapalı dövriyyə.
Bu artıq nə təsadüfdür, nə də ayrı-ayrı qərarların cəmi. Bu, sistemə bənzəyən bir dövriyyədir.
Bir baş məşqçi bir klubdan ayrılır, qısa müddət sonra başqa klubda peyda olur. Digəri nəticə verməsə də vəzifəsində qalır, üçüncüsü isə yaxşı nəticələrə baxmayaraq qəfil şəkildə yola salınır. Dövran dəyişmir — sadəcə adlar dəyişir.
Bir müddət əvvəl Tərlan Əhmədovun səsləndirdiyi “məşqçi karuseli” ifadəsi bu gün artıq metafora yox, real idarəetmə mənzərəsinin adı kimi səslənir.
Azər Bağırovun “Kəpəz”dən “Şamaxı”ya keçməsi, Əfran İsmayılovun "Araz-Naxçıvan"ın məşqçisi postunu tərk edərək "Şəfa"nın vitse-prezidenti, Zaur Həşimovun “Zirə”dəki akademiya koordinator vəzifəsindən ayrılıb “Şəfa”nın baş məşqçisi olması, “Şəfa”dan göndərilən Elgiz Kərəmlinin “Karvan-Yevlax”la anlaşması — bunlar ayrı hadisələr deyil, eyni dövriyyənin fərqli nöqtələridir.
Eyni çevrə, dəyişməyən bazar
Ölkədə onlarla lisenziyalı məşqçi var, aşağı liqalarda çalışan mütəxəssislər var, akademiyalar var. Amma Premyer Liqada mənzərə dəyişmir.
Eyni adlar klublar arasında dövr edir, yeni simalar isə ya sistemə daxil ola bilmir, ya da qısa müddətdə kənara sıxışdırılır.
Seçimlər doğrudan da yalnız peşəkarlığa əsaslanırsa, niyə nəticə illərdir eyni çevrənin xeyrinə işləyir? Niyə bazar genişlənmir, niyə rəqabət yaranmır?
AFFA və səssiz idarəetmə
Burada məsuliyyət birbaşa AFFA-nın üzərinə gəlir. Çünki bu sistemin ümumi mənzərəsinə nəzarət etməli olan qurum məhz federasiyadır.
AFFA illərdir məşqçi kursları, lisenziyalaşdırma və inkişaf proqramlarından danışır. Amma real mənzərə dəyişmir.
Sual çox sadədir: AFFA bu bazara real nəzarət edir, yoxsa sadəcə müşahidəçi rolundadır?
Daha ciddi sual isə budur: bu qədər qapalı dövriyyə yalnız kadr siyasətinə təsir edirsə, bəs ümumi futbol mühitinə və nəticələrə təsir etmədiyinə kim zəmanət verir?
Bu, birbaşa ittiham deyil. Amma qapalı sistemlərin təbii nəticəsi həmişə eyni olur: şübhə artır.
Məşqçilər Komitəsi: funksional qurum, yoxsa formal struktur?
AFFA Məşqçilər Komitəsi illər əvvəl daha aktiv görünürdü. Zaman-zaman mövqe bildirir, proseslərə reaksiya verirdi. Hətta üzvləri milli komandalarla birlikdə yerli və xarici toplanışlarda, oyunlarda olurdular.
İndi isə mənzərə dəyişib. Komitə daha çox formal struktur təsiri bağışlayır — futbolun real gündəminə təsir etməyən, səssiz qalan bir qurum kimi.
Ən əsas sual isə budur: bu Komitə niyə susur?
Təsir imkanını itirib? Proseslərdən kənarda qalıb? Yoxsa ümumiyyətlə qərar mexanizminin içində deyil?
Səssizlik isə burada neytrallıq deyil. Səssizlik çox vaxt təsirsizliyin göstəricisidir.
Nəticə
Bəlkə də ortada heç bir gizli mexanizm yoxdur. Bəlkə də hər şey sadəcə təsadüfdür.
Amma Azərbaycan futbolunda dəyişməyən bir reallıq var: Baş məşqçi dəyişir, dövriyyə dəyişmir.
Və suallar cavablardan çoxaldıqca, bu “karusel” artıq metafora yox, idarəetmə modeli kimi görünməyə başlayır.
Bəs qısaqapanma nə zaman olacaq?
